11 czerwca meczem na Estadio Azteca w stolicy Meksyku między reprezentacją tego kraju a Republiką Południowej Afryki zainaugurowana zostanie 23. edycja piłkarskiego mundialu. Głównym gospodarzem imprezy będą Stany Zjednoczone, a spotkania rozgrywane będą jeszcze także w Kanadzie.

100 ostatnich dni do drugiej największej i najbardziej globalnej imprezy sportowej, po letnich igrzyskach olimpijskich, najczęściej było czasem radosnego wyczekiwania na pierwszy gwiazdek i piłkarską ucztę. Tym razem jednak turniejowi towarzyszy sporo obaw, nie brakuje krytycznych głosów z wielu stron, także z krajów-organizatorów.

Rozpoczęty w sobotę atak USA i Izraela na Iran rozbudził pytania o udział w MŚ reprezentacji tego kraju.

Pierwsze napięcia pojawiły się jeszcze przed grudniową ceremonią losowania grup, kiedy Irańczycy zapowiedzieli jej bojkot po decyzji amerykańskich władz o nieprzyznaniu wiz niektórym członkom delegacji. Jedną z osób miał być prezes federacji Mehdi Taj. Ostatecznie w Waszyngtonie zjawiła się skromna grupa przedstawicieli Iranu, na czele z selekcjonerem Amirem Ghalenoeim.

Już po rozpoczęciu działań zbrojnych wymierzonych w Iran Taj oświadczył, że udział w mistrzostwach świata nie jest pewny. - Pewne jest jedynie to, że po ataku nie można od nas oczekiwać, że będziemy czekać na ten mundial z nadzieją - powiedział prezes federacji, cytowany przez portal Varzesh3.

W wyniku losowania Iran, który jako jeden z pierwszych wywalczył awans z eliminacji, trafił do grupy G, w której jego rywalami w Inglewood w Kalifornii mają być Nowa Zelandia i Belgia, a w Seattle - Egipt.

FIFA - tradycyjnie w podobnych przypadkach - zapowiedziała, że będzie „monitorować sytuację”. Sekretarz generalny światowej centrali Mattias Grafstroem oświadczył, że priorytetem pozostaje zapewnienie bezpiecznego przebiegu MŚ, w których „oczywiście mogą uczestniczyć wszystkie zakwalifikowane drużyny”.

Gdyby Iran wycofał się z turnieju, może spodziewać się kary finansowej. Jeśli nastąpi to co najmniej 30 dni przed pierwszym meczem, Komisja Dyscyplinarna FIFA nałoży grzywnę w wysokości minimum 250 tys. franków szwajcarskich. Jeśli ta decyzja zapadnie później, minimalna kara to 500 tys. franków.

Gorszą wiadomością będzie konieczność zwrotu wszystkich środków otrzymanych z FIFA z tytułu udziału - w tym przypadku to 10,5 mln dolarów, gdyż występ w MŚ wyceniono na 9 mln, a dodatkowe 1,5 mln każdy z uczestników otrzyma na przygotowania. Poza tym, zgodnie z przepisami, zespołowi groziłoby tez wykluczenie z kolejnej edycji MŚ.

Niezależnie, jak się potoczą losy irańskiej reprezentacji, kibice z tego kraju, zwłaszcza po wydarzeniach z ostatnich dni, raczej nie mogą liczyć na zgodę na przyjazd do USA.

Obawy związane z mundialem dotyczą również Meksyku. Po śmierci barona narkotykowego Nemesio Oseguery Cervantesa, zwanego „El Mencho”, w kraju doszło do niepokojów społecznych i licznych aktów przemocy. Dotknęły one również stan Jalisco, którego stolicą jest Guadalajara, miasto-gospodarz mundialu. Pomimo zamieszek prezydent Claudia Sheinbaum potwierdziła wszelkie gwarancje bezpieczeństwa i zaapelowała do kibiców, by nie rezygnowali z przyjazdu do Meksyku, a szef FIFA Gianni Infantino podkreślił, że ma „pełne zaufanie do tego kraju jako organizatora”.

Łącznie w Meksyku - w stolicy, Guadalajarze i Monterrey - ma się odbyć 13 meczów. Pewnym sprawdzianem dla lokalnych władz będą interkontynentalne baraże o awans, które zaplanowano pod koniec marca.

Od problemów organizacyjnych wolne nie są również Stany Zjednoczone. Urzędnicy lokalni z amerykańskich 11 miast-gospodarzy ostrzegli niedawno, że bezpieczeństwo i organizacja MŚ mogą być zagrożone z powodu częściowego zamrożenia budżetu. Według nich brakuje setek milionów dolarów z budżetu federalnego.

Jak poinformował Ray Martinez, dyrektor operacyjny Komitetu Organizacyjnego mundialu w Miami, miasto do końca marca potrzebuje ok. 70 mln dolarów, by przygotować wszelkie wydarzenia towarzyszące, w tym m.in. Strefę Kibica. Z kolei Joseph Mabin, zastępca komendanta policji w Kansas City, ostrzegł, że brak funduszy może oznaczać niezapewnienie wystarczającej liczby funkcjonariuszy do czuwania nad porządkiem w mieście w trakcie turnieju.

Poza tym władze miasta Foxborough wciąż czekają na decyzję, kto pokryje koszty zapewnienia ochrony na stadionie New England Patriots. Jak zapowiedziały, bez nich nie zgodzą się na udzielenie FIFA licencji na korzystanie z obiektu, na którym rozegranych ma zostać siedem meczów, w tym ćwierćfinał, ale organizator jest zobowiązany do zapewnienia bezpieczeństwa przez wszystkie 39 dni trwania MŚ.

Amerykański Kongres zatwierdził 625 mln USD finansowania na bezpieczeństwo dla 11 miast-gospodarzy, ale nie otrzymały one jeszcze obiecanych funduszy. Jednym z powodów jest częściowe zawieszenie działalności rządu, który jednak zapewnia, że pieniądze wkrótce zostaną przekazane.

Wciąż są dostępne bilety na turniej w USA, Kanadzie i Meksyku. FIFA nie ogłosiła jeszcze konkretnego terminu czwartej transzy, ale nastąpi to prawdopodobnie w kwietniu, gdy wyłonieni zostaną wszyscy uczestnicy. Infantino już kilka razy podkreślał, że zainteresowanie jest rekordowe, a według danych federacji liczba zamówień przekroczyła 500 milionów.

Największym zainteresowaniem aplikujących fanów w pierwszej fazie mundialu cieszyło się zaplanowane na 27 czerwca w Miami starcie Portugalii z Kolumbią. Kolejne pod tym względem były mecze Meksyku - na otwarcie z RPA i później z Koreą Południową, choć inauguracyjne spotkanie wzbudzało kontrowersje ze względu na wysokie ceny biletów, sięgające nawet 4000 dolarów, dlatego część z wylosowanych szczęśliwców zrezygnowała z zakupu.

FIFA po osiem procent z puli biletów na każdy mecz mundialu przekazuje federacjom krajowym, które następnie sprzedają je swoim kibicom. Ich ceny również spotkały się z krytyką.

Z informacji opublikowanych przez Niemiecki Związek Piłki Nożnej (DFB) wynikało, że ceny wejściówek, które trafiły do sympatyków tej reprezentacji, wahały się od 180 do 700 USD za różne mecze fazy grupowej. Z kolei najniższa oferowana cena za finał to 4185 dolarów, a najwyższa - 8680. Angielska federacja (FA) - na podstawie cen kart wstępu, jakie udostępniła Klubowi Kibica drużyny narodowej - ogłosiła, że gdyby ktoś zdecydował się kupić bilety na każdy z możliwych ośmiu meczów ekipy „Trzech Lwów”, aż do finału włącznie, musiałby zapłacić ponad 7000 dolarów.

Te kwoty znacznie różnią się od informacji FIFA, że bilety będą dostępne już od 60 USD, a już całkiem nie mają nic wspólnego z deklaracjami Amerykanów, którzy ubiegając się o organizację imprezy siedem lat temu zapowiadali, że chcą na spotkania fazy grupowej zaoferować setki tysięcy biletów za 21 dolarów.

Łącznie do sprzedaży trafi 6-7 milionów biletów, czyli ok. 15 procent wszystkich, jakie FIFA rozprowadziła w niemal stuletniej historii mistrzostw świata.

Te wszystkie problemy i kontrowersje sprawiają, że najmniej mówi się o sprawach sportowych, a pod tym względem nastąpią rewolucyjne zmiany.

Po raz pierwszy zmagania o piłkarski Puchar Świata odbędą się z udziałem 48 drużyn, co oznacza, że do wyłonienia zwycięzcy konieczne będą aż 104 mecze, zamiast 64 jak do tej pory.

FIFA zdecydowała, że w 1. rundzie 48 uczestników będzie podzielonych na 12 grup czterozespołowych, z których dwie pierwsze drużyny (w sumie 24) i osiem najlepszych z trzecich miejsc awansuje do 1/16 finału (32 ekipy). Ten etap po raz pierwszy pojawi się w programie mundialu. Począwszy od niego rywalizacja toczyć się będzie systemem pucharowym.

Pierwotnie zakładano, że będzie 16 grup po trzy reprezentacje, ale FIFA uznała, że taki format mógłby nieść ryzyko zmowy drużyn grających w ostatnim spotkaniu. Poza tym teraz wszystkie zespoły rozegrają co najmniej trzy mecze, a taki system jednocześnie zapewni zrównoważony czas odpoczynku między poszczególnymi występami.

- W czterozespołowych grupach często do ostatniej minuty ostatniego meczu nie wiadomo, kto awansuje. Wydaje się, że to optymalne rozwiązanie - podkreślił Infantino.

Impreza potrwa od 11 czerwca do 19 lipca 2026, czyli 39 dni. To o 10 dłużej niż ostatnio w Katarze.

Goszczący mecz otwarcia Estadio Azteca będzie pierwszą areną w historii, na której rozegrane zostaną spotkania trzech edycji MŚ, gdyż Meksyk był też gospodarzem w latach 1970 i 1986. Na tym stadionie odbył się też m.in. ćwierćfinał edycji '86 pomiędzy Argentyną i Anglią, który wygrali „Albicelestes” 2:1 po dwóch być może najsłynniejszych w historii piłki nożnej bramkach Diego Maradony - jednej zdobytej ręką i jednej po rajdzie przez połowę boiska i minięciu kilku rywali.

Kanada i Stany Zjednoczone, podobnie jak Meksyk, były zwolnione z eliminacji. Pierwsze mecze rozegrają 12 czerwca, odpowiednio, w Toronto i Los Angeles.

Finał odbędzie się na położonym w New Jersey obiekcie Met Life Stadium, na którym swoje mecze rozgrywają futboliści amerykańscy New York Giants i New York Jets.

Na razie znanych jest 42 uczestników. Sześciu ostatnich wyłonią zaplanowane na 26 i 31 marca baraże.

W Europie o cztery przepustki rywalizacja toczyć się będzie w tzw. ścieżkach. Polska w półfinale na PGE Narodowym zmierzy się z Albanią, a w przypadku zwycięstwa pięć dni później na wyjeździe o awans powalczy z Ukrainą (w hiszpańskiej Walencji) bądź Szwecją (Sztokholm). Selekcjonera Jana Urbana może martwić złamana kość oczodołu Roberta Lewandowskiego, który na razie jest wykluczony z gry, ale występ w barażach nie powinien być zagrożony.

Dwie reprezentacje prawo występu w MŚ zapewnią sobie z rozgrywanych w tym samym czasie w Meksyku baraży interkontynentalnych, do których przystąpi sześć ekip.

Losowanie grup turnieju finałowego już się odbyło. Polska, w przypadku uzyskania kwalifikacji, dołączy do Holandii, z którą rywalizowała już w eliminacjach, Japonii i Tunezji.

Ze względu na dużo szerszy skład uczestników, w pierwszej fazie próżno szukać piłkarskich hitów. Najciekawiej zapowiadają się potyczki Brazylii z Marokiem, Hiszpanii z Urugwajem, Francji z Norwegią czy Portugalii z Kolumbią. (PAP)

pp/ krys/